Tuinbonen kweken in de moestuin

Kun je niet meer wachten met zaaien? Tuinbonen to the rescue! Tuinbonen zijn een vroege peulvrucht met een zachte, romige smaak. Het zijn echte lentebodes: je kunt al in februari tuinbonen zaaien en vaak in juni de eerste oogst verwachten. Ze zijn niet alleen lekker, maar ook goed voor de bodem. De wortels binden stikstof en verbeteren zo de grond voor volgende gewassen.

Deze verse dopboon eet je bij voorkeur jong; dan is hij zacht en romig van smaak. Grotere bonen kunnen wat bitter of melig worden. Het allerlekkerste vind ik de dubbelgedopte tuinboon: eerst dop je de peul, daarna verwijder je het buitenste velletje van de boon. Zo houd je alleen de zachte binnenboon over.

Tuinbonen groeien rechtop en kunnen, afhankelijk van ras en omstandigheden, 30 tot wel 125 cm hoog worden. Er zijn lage en hoge rassen. Lage soorten hebben minder ondersteuning nodig, hogere rassen geven vaak een grotere opbrengst maar moeten soms worden ondersteund met paaltjes en touw. 

De Latijnse naam van de tuinboon is Vicia faba.

Tuinbonen zaaien doe je vroeg in het jaar. Ze verdragen lichte vorst en groeien juist goed bij koele temperaturen.

Buiten zaaien kan van februari tot en met april. In zachte winters kun je zelfs spreken van een vroege winterteelt, omdat ze kou goed verdragen. Later zaaien, bijvoorbeeld tuinbonen zaaien in juni, wordt afgeraden. Dan is het vaak te warm, groeit de plant minder goed en heb je sneller last van bladluis.

Zaaidiepte is ongeveer 5 cm. De kiemtijd is 10 tot 14 dagen bij een temperatuur vanaf 5 °C.

Veelgestelde vraag: welke kant moet je tuinbonen zaaien? Dat maakt weinig uit. Leg de boon plat in de grond; de kiem vindt zelf zijn weg naar boven.

Je kunt tuinbonen voorzaaien in potjes of in een koude kas. Gebruik liever grotere potjes dan zaaitrays, want de wortels hebben ruimte nodig. Zet ze koel en licht. Bij te warme temperaturen worden het slungelige planten die later minder stevig zijn.

Tuinbonen voorweken is niet noodzakelijk, maar je kunt de zaden 12 tot 24 uur in water leggen om de kieming iets te versnellen, vooral bij droge grond.

Tuinbonen hoef je meestal niet te verspenen als je ze direct in ruime potten zaait.

Plantafstand is ongeveer 20 cm, met een rijenafstand van 50 tot 60 cm. Deze afstand is belangrijk voor voldoende luchtcirculatie en om schimmelziekten te voorkomen.

Plant ze op een zonnige, beschutte plek in luchtige grond. Tuinbonen houden niet van natte voeten. Staan tuinbonen te nat, dan kunnen de wortels rotten en vergelen de bladeren. Zorg dus voor goede drainage.

Tuinbonen verzorgen is eenvoudig.

Geef water tijdens de bloei en peulvorming, vooral bij droogte. Bemesten hoeft nauwelijks. Doordat ze stikstof binden, hebben tuinbonen weinig voeding nodig. Een klein beetje compost is voldoende.

Wanneer de planten 6 tot 8 bloemtrossen hebben, kun je tuinbonen toppen. Door de hoofdstam af te knippen, rem je de groei en verklein je de kans op zwarte luis. De toppen zijn bovendien eetbaar en heerlijk in een roerbakgerecht.

Bij hogere rassen kan het nodig zijn tuinbonen te ondersteunen met paaltjes en gespannen touw.

In de moestuin combineren tuinbonen goed met wortels, sla, spinazie en aardappelen. Dit noemen we combinatieteelt. Goede buren helpen elkaar groeien of maken efficiënter gebruik van de ruimte. Zet tuinbonen liever niet naast andere peulgewassen.

Wanneer tuinbonen oogsten? Oogst zodra de peulen goed gevuld zijn maar nog jong en mals. Wacht je te lang, dan worden ze melig.

De opbrengst van tuinbonen ligt gemiddeld rond de 1 tot 2 kilo peulen per vierkante meter, afhankelijk van ras, verzorging en weersomstandigheden.

Jonge peulen kun je soms met peul eten. Meestal dop je ze. Grotere bonen kun je dubbel doppen voor de beste smaak.

Tuinbonen invriezen kan door ze kort te blancheren of rauw in te vriezen. Na de oogst kun je de planten boven de grond verwijderen, maar laat de wortels zitten zodat de gebonden stikstof in de bodem achterblijft.

Wil je zelf tuinbonen zaden oogsten? Laat dan enkele peulen volledig aan de plant drogen. In augustus of september kun je de droge peulen oogsten en thuis verder laten nadrogen. Zo kun je volgend jaar opnieuw tuinbonen kweken uit eigen oogst.

Tuinbonen krijgen vaak last van zwarte luis of bladluis. De zwarte bonenluis zit vooral op jonge toppen. Afspuiten met water helpt soms. Door vroeg te zaaien en tijdig te toppen, verklein je de kans op grote aantastingen.

Ook slakken en muizen kunnen jonge planten of zaden aantasten.

Bruine of paarse vlekken kunnen wijzen op chocolate spot. Kleine roestige vlekjes duiden vaak op bladschimmel, vooral bij nat weer of weinig lucht tussen de planten. Vergeling kan duiden op een tekort aan magnesium of stikstof.

Een van de meest gemaakte fouten is te laat zaaien. Tuinbonen houden van koele temperaturen en geven de beste opbrengst wanneer je ze vroeg in het seizoen zaait. Ook te laat toppen kan zorgen voor meer last van zwarte luis en minder sterke planten.

Daarnaast is slechte drainage een veelvoorkomend probleem. Staan tuinbonen te nat, dan kunnen de wortels gaan rotten en blijven de planten achter in groei. Zorg daarom altijd voor luchtige grond en voorkom natte plekken in de moestuin.

Tot slot: wacht niet te lang met oogsten. Te laat geoogste tuinbonen worden snel melig en verliezen hun zachte, romige smaak.